chú tiểu
Định nghĩa
- Danh từ:
- Người tập sự xuất gia, còn nhỏ tuổi trong chùa: "chú tiểu" chỉ một bé trai hoặc thiếu niên sống trong chùa, theo học đạo Phật, chưa thọ giới tỳ-kheo (chưa làm sư chính thức).
- Cách gọi thân mật, trìu mến: Trong đời sống thường ngày, "chú tiểu" cũng được dùng để gọi một vị sư nhỏ tuổi một cách gần gũi, yêu thương.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Chú tiểu đang quét lá trong sân chùa. (Người tập sự xuất gia nhỏ tuổi đang làm công việc quét dọn.)
- Chú tiểu ấy rất ngoan ngoãn và chăm chỉ học kinh. (Cậu bé sống trong chùa ấy có tính cách tốt và siêng năng.)
Các cách sử dụng nâng cao
"chú tiểu mới vào chùa": người vừa bắt đầu xuất gia, còn non trẻ trong việc tu tập.
- Chú tiểu mới vào chùa còn bỡ ngỡ với các nghi lễ. (Người vừa tập sự còn chưa quen với sinh hoạt chùa chiền.)
"chú tiểu học đạo": người tập sự đang được dạy dỗ về giáo lý Phật giáo.
- Chú tiểu học đạo rất chăm chỉ, thường thức khuya dậy sớm. (Người tập sự ấy siêng năng trong việc học hỏi Phật pháp.)
Biến thể và từ gần giống
Tiểu (danh từ): từ Hán Việt chỉ người xuất gia nhỏ tuổi, thường dùng trong ngữ cảnh tôn giáo.
- Tiểu trong chùa ai cũng hiền lành. (Những người xuất gia nhỏ tuổi trong chùa đều có tính hiền.)
Sư (danh từ): người đã thọ giới, làm thầy trong Phật giáo — khác với "chú tiểu" là người chưa thọ giới.
- Sư thầy dạy chú tiểu học kinh. (Vị thầy dạy người tập sự học kinh.)
Từ đồng nghĩa
- Tiểu đồng: trẻ em phục vụ trong chùa, thường là người giúp việc cho các sư.
- Sa-di: từ Phật giáo chỉ người tập sự xuất gia, đã thọ giới sa-di (giới nhẹ hơn tỳ-kheo), thường dùng cho người từ 7 đến 20 tuổi.
Thành ngữ liên quan
Chú tiểu chùa làng: chỉ người xuất gia nhỏ tuổi ở một ngôi chùa quen thuộc, mang tính địa phương.
- Chú tiểu chùa làng được dân làng yêu quý. (Người tập sự ở ngôi chùa địa phương nhận được tình cảm của mọi người.)
Chú tiểu ham chơi: dùng để chỉ trẻ em trong chùa còn bộc lộ tính trẻ con, chưa nghiêm túc trong tu tập.
- Chú tiểu ham chơi thường trốn học để đi bắt ve sầu. (Người tập sự còn trẻ con hay lơ là việc học đạo.)